Anton Pieck en de wereld vol wonderen
Anton Pieck en de wereld vol wonderen
Toen Nederland aan het begin van dit jaar nog bedekt was met sneeuw, bracht ik een bezoek aan de Efteling. Terwijl we door het Sprookjesbos liepen, merkte mijn zusje op: “De Efteling is gemaakt om onder een laag sneeuw te liggen.” Hier was ik het helemaal mee eens. De Efteling, en dan met name het Sprookjesbos, draagt eenzelfde nostalgische, gezellige sfeer als een dik pak sneeuw kan hebben. Het is deze nostalgische sfeer die de Efteling heeft te danken aan Anton Pieck.
Afb. 1. Maura Lodewijk, Efteling in de sneeuw, eigen foto, 3 januari, 2026
Anton Pieck leerde al op jonge leeftijd tekenen. Aan het begin van zijn carrière werkte hij vooral als graficus en maakte daarnaast illustraties voor kalenders en boeken.[1] Pieck ontwikkelde een eigen tekenstijl met minder felle kleuren en veel details, wat zijn werk een nostalgisch gevoel gaf. In 1951 werd Pieck door Peter Reijnders gevraagd om mee te werken aan een sprookjespark in Kaatsheuvel. Na enige twijfel ging hij hier uiteindelijk mee akkoord, maar wel onder enkele voorwaarden: alles moest exact naar zijn tekeningen worden nagemaakt met zo veel mogelijk natuurlijke materialen. Op 31 mei 1952 opende het sprookjespark met tien sprookjes, waaronder Vrouw Holle, Doornroosje en het paddenstoelendorp. Dit zou uiteindelijk de basis worden voor de rest van het sprookjesbos en de Efteling.[2]
Anton Pieck bleef tot 1974 werken bij de Efteling. Hij maakte hiervoor meer dan vijftienhonderd ontwerpen. Dit waren niet alleen sprookjes, hij ontwierp bijvoorbeeld ook lettertypes, bordjes en decoraties voor het sprookjespark. Zijn werkwijze staat nog altijd centraal wanneer de Efteling zich verder ontwikkelt. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de Pieckeriaanse kleuren, die het basispalet voor ontwerpen zijn geworden.[3] De kleuren betreffen variaties van rood, blauw en geel welke gemengd lijken te zijn met grijs. Hierdoor lijken zij ouder, alsof ze door de zon verkleurd zijn. In het sprookjesbos zit kabouter Kleine Boodschap, die volledig in de Pieckeriaanse kleuren gekleed is. Daarnaast is ook de hele baan van Baron 1898 in Pieckeriaans blauw geschilderd.[4]
Afb. 2. Nickge4, Kleine Boodschap, foto, Wikimedia Commons, 9 augustus, 2017, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kleine_boodschap.jpg
Wanneer je in de Efteling bent, vormt het sprookjesbos een goed startpunt om naar Piecks ontwerpen te kijken. Sprookjes zoals Doornroosje, De Zes Dienaren (Langnek) en de Kikkerkoning behoorden tot de eerste tien sprookjes die hij ontwierp. Later kwamen hier nog meer sprookjes bij, waaronder Roodkapje, De Indische Waterlelies en Hans en Grietje. Deze zijn allemaal door Anton Pieck ontworpen, maar ook in nieuwere sprookjes is de stijl van Pieck nog steeds te bespeuren. Kijk bijvoorbeeld eens naar het nieuwste sprookje: De Prinses op de Erwt. Prinses Adinda ligt hier in een huisje dat er al heel lang lijkt te staan. Pieck had al schetsen gemaakt voor de verbeelding van dit sprookje, wat wederom zichtbaar is in de attractie die sinds vorig jaar in het sprookjesbos te vinden is.[5]
Vervolgens kun je naar het Carrousel Paleis gaan. Hierbinnen bevindt zich de stoomcarrousel en het diorama. Deze stoomcarrousel kende Anton Pieck nog uit zijn jeugd; als kind zag hij hem namelijk al draaien op de kermis in Den Helder, de stad waar hij opgroeide. Voor de Efteling mocht hij hem restaureren en sindsdien kun je in het Carrousel Paleis hierin een ritje maken onder het genot van orgelmuziek. Wanneer je verder het paleis in gaat, kom je bij het diorama. Dit is een miniatuurwereld, ontworpen door Anton Pieck waar een treintje doorheen rijdt. Je kunt er helemaal rondom lopen en langs verschillende landschappen het treintje zien rijden, terwijl je nog vaag in de verte de orgelmuziek hoort.[6]
Afb. 3. Nickge4, Diorama in de Efteling, foto, Wikimedia Commons, 22 oktober, 2017, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eftelingdiorama.jpg
Tenslotte kun je een bezoek brengen aan het Anton Pieckplein, die, zoals de naam al doet vermoeden, ook door Pieck is ontworpen. Hier bevinden zich draai- en zweefmolens en allerlei huisjes in een Pieckse stijl met diezelfde Pieckeriaanse kleuren. Op dit plein vind je ook het Efteling Museum. In hun collectie vind je allerlei voorwerpen die afkomstig zijn uit Efteling attracties, maar daar nu niet meer gebruikt worden. Daarnaast zijn hier ontwerptekeningen te zien, waaronder een aantal van Anton Pieck.[7]
Afb. 4. Anton Pieck, Ontwerptekening suggestie Sprookjesbos, ca. 1972, diverse materialen op papier, Efteling, Kaatsheuvel.
Eigen foto
Afb. 5. Maura Lodewijk, binnenplaats Efteling Museum, eigen foto, 14 juli, 2022
De Efteling heeft haar nostalgische sfeer, gecreëerd door de gedempte kleuren en scheef gemetselde huisjes, aan Anton Pieck te danken. Hoewel hij al meer dan vijftig jaar niet meer voor de Efteling werkt, worden zijn ideeën nog altijd gekoesterd. Anton Piecks stijl transformeert de Efteling tot een wereld vol wonderen.
[1] “Anton Pieck: zijn werk,” Anton Pieck Museum, gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.antonpieckmuseum.nl/anton-pieck/anton-pieck-zijn-werk/.
[2] “Anton Pieck,” Efteling, gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.efteling.com/nl/over-de-efteling/sprookjes/ontwerpers/anton-pieck.
[3] Efteling, “Anton Pieck.”
[4] “Pieckkleuren,” Eftepedia, gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.eftepedia.nl/lemma/Pieckkleuren.
[5] “De Prinses op de Erwt,” Eftepedia, gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.eftepedia.nl/lemma/De_Prinses_op_de_Erwt.
[6] Efteling, “Anton Pieck.”
[7] Efteling, “Anton Pieck.”
Bibliografie
Anton Pieck Museum, “Anton Pieck: zijn werk,” gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.antonpieckmuseum.nl/anton-pieck/anton-pieck-zijn-werk/.
Efteling, “Anton Pieck,” gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.efteling.com/nl/over-de-efteling/sprookjes/ontwerpers/anton-pieck.
Eftepedia, “De Prinses op de Erwt,” gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.eftepedia.nl/lemma/De_Prinses_op_de_Erwt.
Eftepedia, “Pieckkleuren,” gebruikt op 10 februari, 2026, https://www.eftepedia.nl/lemma/Pieckkleuren.
0 reacties